شب قَدر یا لَیلَةُ القَدر شب نزول قرآن و مقدّر شدن امور یکساله انسانهاست. قرآن در سورههای قدر و دخان از این شب سخن گفته است. در قرآن و روایات ارزش شب قدر بیش از هزار ماه دانسته شده است. این شب بافضیلتترین شبِ سال و شب رحمت الهی و آمرزش گناهان است و در آن، فرشتگان به زمین میآیند و بنابر برخی از احادیث شیعه، مقدرات سال آینده بندگان را بر امام عرضه میکنند.
زمان دقیق شب قدر، روشن نیست، ولی بر اساس بسیاری از روایات، در ماه رمضان واقع شده است و به احتمال زیاد یکی از شبهای ۱۹، ۲۱ و یا ۲۳ این ماه است. شیعیان بر شب ۲۳ رمضان و اهل سنت بر شب ۲۷ رمضان تاکید بیشتری دارند.
شیعیان در این شبها با الگوگیری از معصومان(ع)، به شبزندهداری، خواندن قرآن، دعا و دیگر آیینها و اعمال این شب میپردازند. ضربت خوردن و شهادت امام علی(ع) در این شبها نیز به اهمیت آن نزد شیعیان افزوده و سوگواری برای آن امام با آیینهای شب قدر همراه شده است.
امام صادق(ع) قلب ماه رمضان و آغاز سال یعنی حسابرسی اعمال را لیلة القدر دانسته اند .
امام باقر(ع) فرمودند:
«عمل صالح در شب قدر از قبیل نماز، زکات و کارهای نیک دیگر بهتر است از عمل در هزار ماهی که در آن شب قدر نباشد.»
امام باقر علیه السلام فرمود: هر کسی شب قدر را احیاء بگیرد گناهش آمرزیده می شود اگر چه گناهانش به تعداد ستارگان آسمان و سنگینی کوهها و پیمانه های دریا باشد.(بحارالانوار، ج95، ص168)
شخصی نزد امام باقر ـ علیه السلام ـ رسید و گفت: منظور از این آیه که (شب قدر بهتر از هزار ماه است) چیست؟ فرمودند: کار شایسته در آن شب ها مانند نماز و زکات و انواع کارهای نیک بهتر است از کاری که در هزار ماه در آن شب قدر نیست انجام گیرد و اگر خداوند پاداش حسنات مومنان را مضاعف نمی کرد به کمال فضیلت و ثواب نمی رسیدند ولی خداوند جزاء نیکی های آنان را مضاعف می کند.
حجت الاسلام فاطمی با بیان اینکه نفسِ بیداری در شب های قدر از اهمیت ویژه ای برخوردار است، ادامه داد: «به غلط تصور می شود که احیای شب قدر به نیمه شب تا اذان صبح ارتباط دارد؛ در حالی که احیای شب های قدر از غروب آفتاب تا طلوع آفتاب ادامه دارد.»
وی در معنای زنده شدن قلوب در شب های قدر اظهار کرد: «قلوب مرده درک و شعور را از دست داده اند و نصیبی از حقایق نمی برند و اینجاست که چنین انسانی مرده است؛ یعنی حیات فکری ندارد و اینگونه است که می فرمایند شب های قدر را احیا بدارید!»
مقام معظم رهبری :
در حقیقت از شب قدر، انسان مومن روزهدار، سال نویی را آغاز میکند. در شب قدر تقدیر او در دوران سال برای او از سوی کاتبان الهی نوشته میشود. انسان وارد یک سال نو، مرحلهی نو و در واقع یک حیات نو و ولادت نو میشود. ۱۳۸۸/۰۶/۲۹